23η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων

O Μουσειακός χώρος εντός του κάστρου λειτουργεί καθημερινά απο 9 πμ ως 3 μμ εκτός Δευτέρας.

• Το φρούριο σήμερα έχει αποκατασταθεί σε ικανοποιητικό βαθμό χάρις στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν κατά τα έτη 1985-2000 από την 1η ΕΒΑ και το Δήμο Χαλκιδέων. Ο δυτικός προμαχώνας λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος όπου εκτίθεται η συλλογή γλυπτών από την περιοχή της Χαλκίδας και την περιοχή του Κάστρου. Η μόνιμη έκθεση των γλυπτών αρχιτεκτονικών μελών εντάχτηκε στο έργο με τίτλο «Επανέκθεση γλυπτών στο φρούριο Καράμπαμπα» με χρηματοδότηση από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Η συλλογή των αρχιτεκτονικών γλυπτών περιλαμβάνει απλά αρχιτεκτονικά μέλη, ανάγλυφα από αρχιτεκτονικό διάκοσμο εκκλησιαστικών και κοσμικών κτηρίων, επιγραφές, θυρεούς και ταφικά ανάγλυφα εξαιρετικής τέχνης και ιστορικής σημασίας. Η συλλογή χωρίζεται χρονολογικά στις εξής περιόδους: Παλαιοχριστιανική, Μεσοβυζαντινή, Φράγκικη και Οθωμανική, ενώ επιγραφές φανερώνουν και την ύπαρξη  Εβραϊκής κοινότητας.
Το φρούριο καθώς και ο εκθεσιακός  χώρος στον δυτικό προμαχώνα είναι ανοιχτός για το κοινό καθημερινά εκτός Δευτέρας από τις 8:30-15.00. Πρόθεση της 23ης ΕΒΑ είναι το φρούριο του Καράμπαμπα να αποτελέσει μαζί με τα υπόλοιπα μεσαιωνικά μνημεία της Χαλκίδας τον πυρήνα για να έρθει το κοινό σε επαφή με την ιστορία της Χαλκίδας από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια μέχρι και σήμερα.

• Το φρούριο του Καράμπαμπα είναι χτισμένο σε στρατηγική θέση όχι μόνο για την άμυνα της Χαλκίδας αλλά και ολόκληρης της Εύβοιας, καθώς έλεγχε το πέρασμα από το βόρειο στο νότιο Ευβοϊκό κόλπο και τη χερσαία επικοινωνία της Εύβοιας με τη Στερεά Ελλάδα. Οικοδομήθηκε στη σημερινή του μορφή στα χρόνια της τουρκοκρατίας, στο φυσικά οχυρό λόφο της Βοιωτικής ακτής που ονομαζόταν των Αγχονών ή της « Φούρκας». Η σημερινή ονομασία του λόφου οφείλεται στον πασά Καρά Μπαμπά Σουλτάν, που κατά τον Τούρκο περιηγητή Εβλιά Τσελεμπή είχε ταφεί εκεί. Το φρούριο ενίσχυσε το αμυντικό σύστημα της Χαλκίδας για την αντιμετώπιση της επικείμενης πολιορκίας από τον Ενετό Δόγη Francesco Morosini το 1688. Ο σχεδιασμός του φρουρίου έγινε από τον στρατιωτικό μηχανικό Girolammo Galoppo από την Mantua που είχε αυτομολήσει στους Τούρκους.

Το σχήμα του είναι επίμηκες και ακανόνιστο, έχει συνολικό μήκος 240μ. και πλάτος 54μ. με άξονα ανατολικά-δυτικά. Διαθέτει τέσσερις προμαχώνες και η είσοδος γίνεται από δύο πύλες, στα νοτιοανατολικά και στα βόρεια. Οι δύο από τους προμαχώνες , ο ανατολικός και ο δυτικός, είναι ιδιαίτερα ισχυροί  και έχουν πολυγωνικό σχήμα. Ο πιο ισχυρός ,ο δυτικός, είναι επτάπλευρος και διαθέτει έξι κανονιοθυρίδες σε κάθε μία από τις έξι πλευρές και μία είσοδο στην έβδομη. Στον εσωτερικό συμπαγή πυρήνα του υπήρχε δεξαμενή με νερό. Ο ανατολικός προμαχώνας, εξαγωνικής κάτοψης, είναι σπουδαιότερης αμυντικής σημασίας και ο μόνος χώρος που περιλαμβάνει είναι ένα θολοσκέπαστο υπόγειο.
Αντίθετα με τους ισχυρούς προμαχώνες, τα τείχη του φρουρίου είναι σχετικά ισχνά και χαμηλά , με 1,5 μέτρο πλάτος και 6μ. ύψος, στέφονται από επάλξεις, στις οποίες η κίνηση των οπλιτών διευκολυνόταν από περίδρομο. Η άμυνα του φρουρίου στηριζόταν στα πυροβόλα όπλα, που βρίσκονταν στα δώματα των τεσσάρων προμαχώνων, εκτός από το δυτικό, ο οποίος ήταν εξοπλισμένος και με κανονιοθυρίδες.

Αρχαιολόγος Γκάνη Πένυ